Erfenis verwerpen: mag u het huis dan nog leegmaken?

Wat betekent een erfenis verwerpen?

Een erfenis verwerpen betekent dat u afziet van alles wat de overledene naliet: de bezittingen en de schulden. U erft niets, u betaalt geen schulden van de overledene en ook geen erfbelasting. Het aandeel van wie verwerpt, gaat naar de volgende erfgenamen, bijvoorbeeld naar de eigen kinderen.

Een erfenis wordt meestal verworpen omdat er meer schulden lijken te zijn dan bezittingen: een lopende lening, achterstallige huur, facturen van het woonzorgcentrum of schulden bij de belastingen. Volgens notaris.be verwierpen in 2025 bijna 58.000 Belgen een erfenis.

Voor het huis heeft dat een direct gevolg. Wie verwerpt, heeft geen zeggenschap meer over de inboedel, en wie al begonnen is met leegmaken, heeft mogelijk al aanvaard. Is de keuze gemaakt en blijft u erfgenaam, dan kunt u het huis leegmaken voor de verkoop of de inboedel na het overlijden laten leegmaken. Tot dan gelden de regels hieronder.

Aanvaarden, verwerpen of aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving: wat is het verschil?

Een erfgenaam heeft drie mogelijkheden, en elke keuze heeft andere gevolgen voor de schulden en voor de woning.

• Zuiver aanvaarden: u krijgt de bezittingen en u draagt ook de schulden, zelfs met uw eigen vermogen als de schulden groter zijn. Dat kan uitdrukkelijk of stilzwijgend, door daden die alleen een erfgenaam mag stellen.
• Verwerpen: u ziet af van de hele erfenis. Dat gebeurt met een verklaring bij een notaris en wordt ingeschreven in het centraal erfrechtregister.
• Aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving: u aanvaardt, maar de notaris maakt een inventaris van bezittingen en schulden. U betaalt nooit meer schulden dan wat de erfenis waard is. Notaris.be raadt dit aan wanneer u niet zeker weet wat er in de erfenis zit.

Hoe verwerpt u een erfenis in België?

U verwerpt een erfenis met een verklaring die u aflegt bij een notaris, in een authentieke akte. Zo staat het in artikel 4.44 van het Burgerlijk Wetboek. Tot 3 augustus 2017 kon dat ook op de griffie van de rechtbank; dat is niet meer zo.

Binnen vijftien dagen na de akte schrijft de notaris de verwerping in het centraal erfrechtregister in, dat Fednot beheert. Een kopie van de akte volstaat daarna om schuldeisers duidelijk te maken dat u niet aansprakelijk bent voor de schulden van de overledene.

Verklaart u op eer dat het netto-actief van de erfenis onder een wettelijke grens blijft, dan is de verwerping kosteloos. Die grens was 5.000 euro bij de start in 2017 en wordt elke drie jaar op 1 augustus geïndexeerd; de notaris zegt u het bedrag dat vandaag geldt. Boven die grens hangt de kostprijs af van het dossier. Meer uitleg vindt u op notaris.be over het aanvaarden of verwerpen van een erfenis.

Mag u het huis leegmaken als u de erfenis wilt verwerpen?

Nee, zolang de verwerping niet bij de notaris is vastgelegd, maakt u het huis beter niet leeg. Notaris.be noemt het leeghalen van de woning van de overledene uitdrukkelijk als voorbeeld van een daad waarmee u de erfenis stilzwijgend aanvaardt.

De wet zegt dat een stilzwijgende aanvaarding er is wanneer de erfgenaam een daad stelt die noodzakelijk zijn bedoeling om te aanvaarden insluit en die hij alleen als erfgenaam mag stellen (artikel 4.41 Burgerlijk Wetboek). Over de inboedel beslissen is typisch zo'n daad. Volgens artikel 4.42 houdt ook het verkopen of wegschenken van uw erfrecht een aanvaarding in.

In de praktijk zijn dit handelingen die u beter niet stelt voor uw keuze vastligt:

• meubels, een auto, juwelen of een verzameling verkopen, ook voor een klein bedrag
• spullen weggeven aan familie, buren of De Kringwinkel
• de woning laten leeghalen en de inboedel laten afvoeren
• geld van de rekening van de overledene opnemen om eigen kosten te betalen
• spullen voor uzelf meenemen naar huis

Welke handelingen in de woning gelden als bewarende maatregelen?

Daden die alleen dienen tot bewaring, toezicht of voorlopig beheer gelden niet als aanvaarding, zolang u daarbij niet optreedt als erfgenaam. Dat staat in artikel 4.41, paragraaf 4, van het Burgerlijk Wetboek.

Voor een woning gaat het om handelingen die schade of verlies voorkomen, zonder dat u over de spullen beslist. Denk aan ramen en deuren afsluiten, de verwarming in de winter op vorstvrij zetten, een lekkende kraan laten dichtdraaien, de post ophalen en ongeopend bewaren, waardevolle zaken veilig opbergen en de sleutels bijhouden.

Voor zaken die kunnen bederven of die veel kosten om te bewaren, voorziet de wet een aparte weg: u kunt de rechter laten machtigen om ze te verkopen, zonder dat dit als aanvaarding geldt. Twijfelt u over een concrete handeling, bijvoorbeeld een volle diepvries, een huisdier of een auto op straat, vraag het dan eerst aan de notaris. Wat in het ene dossier bewarend is, kan in een ander als aanvaarding gezien worden.

Wat doet u met de woning zolang de keuze over de erfenis niet gemaakt is?

U wacht met leegmaken, u laat de woning veilig achter en u legt vast wat er is. Die drie dingen houden alle keuzes open en vermijden discussie achteraf.

• Neem foto's of een video van elke kamer, ook van de kelder, de zolder, de garage en het tuinhuis.
• Maak een eenvoudige lijst van meubels, toestellen, juwelen, papieren en voertuigen.
• Leg alle documenten in één map en bezorg die aan de notaris: rekeninguittreksels, polissen, aanmaningen, leningen.
• Spreek met de andere erfgenamen af wie een sleutel heeft en dat niemand iets meeneemt.
• Maak een afspraak met een notaris en neem de foto's, de lijst en de map mee.

Wie maakt het huis leeg als alle erfgenamen de erfenis verwerpen?

Als alle erfgenamen verworpen hebben of niemand zich aanmeldt, geldt de erfenis als onbeheerd. De familierechtbank stelt dan een curator aan die een boedelbeschrijving laat opmaken en de nalatenschap beheert, ook de inboedel.

Voor een huurwoning in Vlaanderen bestaat een aparte regeling. Is de woning niet ontruimd op het einde van de huur, dan kan de verhuurder de vrederechter vragen een curator aan te stellen voor de inboedel, het geld en de roerende goederen in de woning. Hoe die huur afloopt, leest u in de gids huurwoning opzeggen na een overlijden.

Wie verworpen heeft, hoeft de woning dus niet zelf leeg te maken. Wil de familie toch persoonlijke herinneringen zoals foto's of brieven terug, spreek dat dan af met de notaris of de curator, en neem niets mee op eigen houtje.

Hoe maakt u het huis leeg nadat u de erfenis aanvaard heeft?

Na de aanvaarding, zuiver of onder voorrecht van boedelbeschrijving, kunnen de erfgenamen samen beslissen over de inboedel. Bij een aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving loopt dat via de notaris, omdat de bezittingen eerst de schulden moeten dekken.

Vaak volgt dan een deadline: de verkoop van het huis, het einde van de huur of de vraag van het woonzorgcentrum. Eerst gaan de papieren, de foto's, de juwelen en wat aan herinneringen hangt naar de familie. Pas daarna verdwijnt de rest: bruikbare spullen naar De Kringwinkel, de rest gesorteerd naar het recyclagepark of erkende verwerkers. Stuur ons foto's van de woning, dan krijgt u een vaste prijs voor het werk begint, en de woning wordt bezemschoon opgeleverd voor de notaris, de koper of de verhuurder.

Veelgestelde vragen